Vọng Cung – Thành cổ Sơn Tây

di tích thành cổ Sơn Tây

Theo các tư liệu sử cũ còn để lại thì Vọng Cung được xây dựng với quy mô bề thế ngay tại chính giữa khu vực trung tâm thành cổ Sơn Tây, nằm sát với đường trục trung tâm Đông – Tây; Tòa nhà này nhìn về hướng nam ( xưa kia là hướng nhìn về kinh đô Triều Nguyễn tại thành phố Huế); cũng theo các nhà nghiên cứu Sử học thì triều Đình cho xây dựng nơi này để thực hiện các chức năng như: là nơi nghỉ của Vua mỗi khi có chuyến tuần thú thị sát vùng Bắc hà ; là nơi 2 lần/năm vào các kỳ xuân thu nhị kỳ các quan trong Tuần, các huyện và Phủ đến đây làm “lễ tế trời, tế đất” ( thiên địa, thiên nông, thần mưa, thần gió, sấm sét) hoặc làm lễ bái vọng về kinh đô mỗi khi nhận chiếu chỉ, chỉ lệnh quan trọng của triều đình ban xuống; cũng là nơi làm việc của các viên tổng trấn vùng xứ Đoài

hình ảnh Thành cổ Sơn Tây vào những năm đầu thế kỉ XX

Tòa Vọng Cung được xây dụng theo kiểu cung đình. Trước của là một khoảng sân rộng, xưa được lát gạch bát tràng. Xung quanh có tường bao thấp, phía trước sân có một bức bình phong xây bằng gạch đắp nổi phù điêu bằng vôi vữa mạch nha hình “Long vân khách hội – rồng mây gặp hội”. Phía trước Đoan môn có 3 cửa ra vào nhìn thẳng ra kỳ đài ( cột cờ) hay con gọi là vọng lâu trông ra phía cửa chính của Tiền. Nền Điện xây cao , ở giữa phía trước xưa có 9 bậc thềm  lên xuống được lát bằng những tảng đã xanh to, 2 bên đặt 2 linh vật Rồng ở tư thế hướng đầu xuống thấp bằng gạch và vôi vữa. hình rồng tư thế mắt lồi, mũi to, các chân đều có móng vuốt nhọn, đầu vươn lên cao, ngực ưỡn ra, vẩy rồng là những mảnh bát gắn vào đuôi rồng xoán lại, uons cong lên tận nền nhà, Trông ráng vẻ đang ở tư thế rình mồi và sẵn sàng chồm lên phía trước. Vọng Cung được thiết kế theo kiểu chồng diêm 8 mái. Trên lợp bằng ngói ống ( ngói lưu ly) âm dương. Ngói có tráng men màu xanh cẩm thạch gồm 2 tầng mái được ghép kín có những ô đen trang trí bằng hình tứ quý ( mai, lan, cúc, trúc) tầng mái trên xây tường kín lên tận nóc (bít đốc) phía ngoài đắp hình đầu rồng nổi ( còn gọi là hổ phù) trên 2 tầng mái có đắp bờ nóc Hoa chanh và gắn những con rồng uốn khúc đều ngoảnh ra phía ngoài trông rất hài hòa thanh thoát, thâm mỹ. Trong Điện xưa có hai hàng cột, mỗi bên 6 cái, dạng tròn có đường kính 0.5m bằng gỗ Lim sơn màu Cánh gián, kết cấu được chia thành 5 gian, phía ngoài xây tường gạch kín 3 phía, ở 2 gian cạnh có 2 cửa sổ tròn hình chữ “Thọ”. Còn 3 gian giữa cung là một hệ thống cửa gỗ “bức bàn” cũng sơn màu cánh gián làm lối ra vào, ở gian chính có bày 1 bộ bát bửu bằng đồng bạch, có cán dài bằng gỗ quý cắm trên 1 giá gỗ có chân, phía ngoài là một nhang án sập gỗ kiểu: “ chân quỳ dạ cá” chạm nổi mặt hổ phù, sơn son thiếp vàng, 2 bên là 2 giá gỗ cán tàn và lọng màu vàng, tương truyền là nơi vua ngồi ngự mỗi khi đến đây, trông thật nghiêm trang và lộng lẫy.

Vọng Cung – Một trong những hạng mục tại di tích Thành cổ Sơn Tây

Toàn bộ Vọng cung xưa là một công trình kiến trúc cổ có quy mô bề thế và đẹp nhất trong khu Thành cổ mà trước đây người pháp phải ca ngợi: “là công trình kiệt tác của nền kiến trúc An Nam” và được toàn quyền xứ Đông Dương ra nghị định xếp hạng vào hàng cổ tích – kỷ vật của vùng đất xứ Đoài cần được bảo tồn (1924). Tòa Vọng cung cũng chính là hạt nhân – 1 điểm sáng trong quần thể kiến trúc, công trình, trong toàn bộ Thành cổ Sơn Tây. Tại đây đã ghi dấu nhựng trận đánh quả cảm thể hiện khí phách, tinh thần yêu nước của hàng ngàn nghĩa sỹ và nhân dân trong các đợt tấn công phá thành của thực dân Pháp và bè lũ tay sai những năm cuối của thế kỷ 19.Một vinh dự lớn là cũng tại nơi đây vào một đêm mùa đông cuối tháng 12/1946, ngay sau khi cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp diễn ra. Hội đồng chính Phủ Việt Nam Dân chủ cộng hòa đã tổ chức cuộc họp với nhiều nội dung quan trọng tại địa điểm này nhằm quyết định nhiều vấn đề để lãnh đạo cuộc kháng chiến – và thời gian sau đó thực hiện chủ trương tiêu thổ kháng chiến, Tòa Vọng Cung cũng bị mai một và không còn tồn tại. Tuy nhiên theo nhiều tư liệu sử học, địa lý còn ghi lại và ký ức của các bậc cao niên trong và ngoài địa phương còn sống thì tòa nhà Vọng cung trong trung tâm thành cổ luôn là một di sản văn hóa quý báu. Ngoài ra còn khẳng định nơi hội tụ, trung tâm quyền lực của Triều đình nhà Nguyễn tại một vùng địa lý dân cư rộng lớn có vị trí án ngữ phòng thủ quan trọng ở cửa ngõ phía tây Thành Thăng Long.

Ngày 15/10/1994 Thành cổ Sơn Tây được nhà nước xếp hạng là di tích lịch sử Văn Hóa. Năm 2004 dự án tu bổ tôn tạo các hạng mục công trình trong di tích Thành cổ Sơn Tây đã được nhà nước đầu tư phê duyệt trong đó có tòa Vong cung. Công tác tu bổ được thi công phục dụng trên chính địa điểm tòa nhà tọa lạc xưa; với việc sử dụng các vật liệu truyền thống, lắp ghép phục dụng công phu tỉ mỉ bảo đảm giữ nguyên các yếu tố bảo tồn theo mô hình các công trình cổ -tôn vinh các giá trị, hoàn chỉnh hạng mục nội thất, đồ thờ …. Hiện tại cùng với các công trình khác  như: Đoan Môn, Kỳ Đài, 2 cổng thành, Giếng ngọc, khuôn viên … Tòa Vọng Cung trong Thành cổ Sơn Tây là đểm đến du lịch độc đáo cho du khách và nhân dân đến tham quan và hành lễ vào các dịp sự kiện trong tháng, quý, năm.

Trong quá  trình quản lý – bảo tồn và khai thác phát huy giá trị của di tích thành cổ Sơn Tây, Ban QLDT  rất mong nhận được sự ủng hộ giúp đỡ về các mặt của các đơn vị tổ chức, cá nhân ở trong và ngoài thị xã Sơn Tây như: Bổ sung nguồn tư liệu, hiện vật; các thông tin quý giá hiện liên quan đến di tích; đóng góp để xây dựng các hoạt độnglàm cho di tích xứng đáng với những giá trị tiềm năng của mình; hướng tới lễ kỉ niệm  Thành cổ 200 tuổi vào 2 năm tới (1822-2022).

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *