NHỮNG NÉT ĐẸP PHONG TỤC TRUYỀN THỐNG Ở LÀNG CỔ XỨ ĐOÀI DỊP TẾT ĐẾN XUÂN VỀ

Dù vị trí không xa Đô thị lại chịu sự tác động không nhỏ của cuộc sống hiện đại nhưng Làng cổ ở  Đường Lâm ngoài việc còn hiện hữu và trường tồn rất nhiều Di sản văn hóa có giá trị thì người dân nơi đây còn giữ gìn được rất nhiều phong tục, nghề truyền thống mang đậm bản sắc hồn cốt của dân tộc Việt. Nhân dịp tết đến xuân về xin giới thiệu một số nét văn hóa ẩm thực cũng như những nghi lễ thuần phong quý mà các thế hệ hiện tại vẫn duy trì. Đó là những tài sản vô giá rất có giá trị trong cuộc sống đương đại, du khách xa gần có dịp đến thăm không nên bỏ qua việc chiêm ngưỡng và thưởng thức những sản phẩm này.

-Gói bánh chưng và làm các loại bánh khác

Để gói được nồi bánh chưng ngon với chất lượng bánh mềm, rền, thơm,thường đòi hỏi nhiều chi tiết như : cách chọn lá dong, chẻ lạt giang, chọn gạo nếp, đỗ xanh, thịt lợn, cách xếp bánh và luộc. Ở vùng này lá dong loại gói bánh chưng phải yêu cầu to bản ( loại bánh tẻ không non không già) thường được chuyển từ mạn trên miền ngược xuống; ống giang để chẻ tước lạt cũng vậy,còn gạo đỗ và những thứ khác thì sẵn nhưng phải là loại gạo nếp thơm ( xưa là nếp cái hoa vàng) , đỗ xanh loại thơm hạt nhỏ lòng vàng, thịt thường là loại ba chỉ thái to bản, gói bánh bằng 2 cách ( dùng khuôn gỗ và dùng tay )nhưng gói tay phải là người có kỹ thuật khéo thì mới gói được, kiếu này bánh chặt hơn, bánh gói xong phải buộc thêm hai hàng lạt ngang dọc cho chắc, luộc bánh cũng phải xếp khéo có lớp lá lót vào đáy nồi, dùng loại nồi thành đáy dày luộc bằng củi vẫn là ngon nhất nhưng yêu cầu phải trực và theo dõi mực nước. Ngày xưa và nay người ta vẫn dành những loại cây chắc để trữ dành cho luộc được nồi bánh chưng ngon, khi lò đã đượm than cháy hồng thì dùng cả những loại cây cành còn chưa khô nhưng đẩy vào đấy nó vẫn bốc cháy; cạnh bếp thường để ấm nước trực sẵn để bổ sung cho nước trong nồi luôn ngập đủ. Bánh luộc 8 – 10 tiếng thì vớt ra và người ta xếp hàng trên tấm gỗ cho miếng ván ép sau một đêm mới dỡ ra treo lên. Ngoài bánh chưng bà con làm nhiều các loại bánh khác như bánh tẻ, bánh dợm, bánh gai, chè lam, chè kho..

-Nấu một số loại kẹo truyền thống như: kẹo lạc, dồi, vừng. Hiện tại chỉ còn một số gia đình vẫn duy trì quanh năm, ngoài việc phục vụ nhu cầu cho xóm làng còn phục vụ cho du khách và nhân dân các vùng xung quanh . Những gói kẹo mang hương vị nông sản làng quê dễ ăn, dễ bảo quản vận chuyển và giá thật hợp lý với túi tiền của mỗi gia đình . Trong các loại kẹo thì kẹo dồi là loại cần kỹ thuật khéo và cầu kỳ hơn. Những thứ này nhâm nhi với bát nước vối hay chè xanh cũng là món khoái khẩu của nhiều người, dịp tết sắp về những nhà nấu kẹo thường bận rộn hơn cả.

-Tục chung đụng lợn: thịt lợn là thứ thực phẩm không thể thiếu trong việc chế biến các món ăn ngày tết. Ngày nay chợ làng quê họp đến tận ngày 30 tết và mùng 2 hay mùng 3/1  âm lịch lại họp rồi nên nhiều nhà không lo việc mua sắm thịt để dự phòng nữa, nên việc đụng lợn theo phong trào như cách đây 15 – 20 năm không còn nhiều nhưng vẫn còn một số gia đình duy trì. Thời buổi thực phẩm dù ngon chất lượng tăng lên nhưng cũng có lúc bị ảnh hưởng như thịt không thật ngon, thịt do lợn ăn cám tăng trọng, giá cả lên xuống thất thường, nên con lợn được các nhà chung nhau thường là giống lợn ta, không nặng cân, ăn cám rau nhiều hơn có thể ăn cả bỗng rượu, bã đậu . Loại này có trọng lượng 70 – 80 kg là làm thịt được, có thể chia làm 4 nhà gọi là mỗi nhà một đùi,  thịt ra có đủ cả như xương, thịt, lòng, nước sáo các loại . Ngày thịt lợn thường diễn ra trước 2 ngày 28 tháng Chạp để các nhà còn mang về chế biến . Phải nói là ăn những miếng lòng, miếng thịt của những con lợn này ai cũng tấm  tắc khen ngon vì tất cả đều do tay người tự làm: từ đun nước, làm lòng ; chế các món từ số thịt mang về như dò, chả, nấu đông…

Ngoài thịt lợn mỗi nhà không quên chuẩn bị vài đôi gà. Vùng đường lâm có một giống gà Mía nổi tiếng xưa kia nuôi khá phổ biến. Ngày nay có bị giảm đi nhiều do điều kiện nuôi cũng khá cầu kỳ và phải chăm sóc theo dõi cộng thêm với nhiều giống gà mới du nhập vào. Tuy nhiên trong ký ức nhiều người khó mà quên được hương vị của giống gà Mía nhất là những con gà trống thiến được vỗ béo chỉ cho ăn ngô, thóc; loại này thường được chọn để làm lễ cúng gia tiên, cúng ở Đình. Ngoài gà Mía ra Đường Lâm cũng có nhiều loại gà bảo đảm thịt và trứng ngon. Trong các món ăn chuẩn bị cho ngày tết mọi nhà không quên muối sẵn một lọ dưa hành trước đó vài tuần.

-Dọn dẹp nhà cửa, dựng cây nêu ,kê kích lau chùi bàn ghế thiết bị hay phải kết thúc công việc hoặc tạm dừng trước ngày 30 Tết cho không gian luôn thoáng đãng sạch sẽ; làm cơm cúng gia tiên; dọn dẹp nơi yên nghỉ, thắp hương cho những người đã khuất.

-Đi chợ tết: mọi người quan tâm nhất là chọn mua cành đào ( dù ngày nay có nhiều loại cây hoa khác có thể thay thế) nhưng hầu như nhà nào cũng mong ước chọn được cành đào thật ưng ý với khổ nhà và tương xứng với ban thờ nhà mình., thường là chọn đào phai, nhiều nụ lộc có thể là cành cắm vào lọ hay cả cây trong chậu. Ở chợ Mía không bán cành đào mà bà con phải xuống chợ hoa thành cổ để chọn mua. Sau cành  đào là mâm ngũ quả, chợ Mía cũng rất nhiều sản vật: hoa quả tươi, măng khô, miến, mộc nhĩ, nhang, vàng mã… Đi chợ tết ngoài việc mua sắm cũng là thú vui của mọi người; ở chợ quê tùy theo túi tiền có thể mua được những thứ phù hợp.

Các Đoàn khách du lịch trong và ngoài nước cũng đang chọn lọai hình trải nghiệm những phong tục ngày tết tại làng cổ do chính nhân dân phục vụ. Họ có thể mang những sản phẩm đó về làm quà, qua đó được sống lại những ký ức và phong tục nét đẹp của cha ông ta ngày xưa mà ngày nay vẫn còn nguyên giá trị!

08:03:26 23/01/2018 - Lượt xem: 371
Tin liên quan